Aikido beoefenen betekent kennis maken met de gedragsregels van de samurai, de Japanse ridderklasse. In de loop der eeuwen zijn er meerdere boeken verschenen waarin deze gedragsregels werden beschreven en uitgelegd werd welk doel zij dienden. Van de ervaren budoka wordt niet alleen verwacht dat hij op de hoogte is van deze gedragsregels, maar ook dat hij ze op de juiste waarde weet in te schatten en aanvoelt hoe hij ze in het dagelijkse leven dient toe te passen. O Sensei gaf heel lang vrijwel uitsluitend les aan ervaren budoka die bekend waren met deze gedragsregels, maar vooral na de oorlog namen steeds meer beginners zonder Budo achtergrond aan de lessen Aikido deel – lessen die nu vooral door zijn oudste leerlingen gegeven werden. Op hun verzoek schreef O Sensei de volgende gedragsregels en deze werden zichtbaar voor iedereen in de dojo opgehangen.
1.
Een enkele slag kan in Aikido het verschil maken tussen leven en dood. Gehoorzaam tijdens de oefening de aanwijzingen van degene die lesgeeft aandachtig. Maak van de oefening geen onnodige krachtmeting.
2.
Aikido is een wijze waarop men door middel van Een duizend anderen kan bereiken. Zelfs als men oefent met slechts een tegenstander mag de aandacht niet alleen naar deze ene tegenstander gaan. Het is noodzakelijk dat men zich aanleert de aandacht naar vier richtingen (shiho) en naar acht richtingen (happo) te richten.
3.
Oefen ten alle tijden met een vreugdevolle geest.
4.
De lessen die worden gegeven zijn slechts een deel van Aikido. Pas wanneer, door voortdurende en regelmatige training je je eigen lichaam en geest hebt leren kennen, zal de ware toepassing van het wonder van Aikido zich aan je openbaren.
5.
De dagelijkse beoefening van Aikido begint met tai no henko, vervolgens traint men intensiever zonder de eigen grenzen te overschrijden. Hierdoor is het ook voor ouderen mogelijk om zonder risico van blessures te kunnen oefenen en het doel te bereiken.
6.
Aikido is een voortgaand onderzoek gericht op het vormen van een mens met een goed hart (makoto no kokoro) door het oefenen in het verenigen van lichaam en geest. Zonder uitzondering zijn alle technieken van Aikido geheim en mogen niet worden getoond aan anderen die Aikido niet beoefenen. Men moet vermijden dat mensen die er misbruik van maken onderricht krijgen in Aikido.
In de praktijk bleken deze regels van de dojo al gauw niet toereikend. Met name Westerse aikidoka hadden moeite met de Japanse gebruiken en gedragsregels en behoefte aan meer uitleg en meer regels. Naarmate Aikido meer bekendheid kreeg in het Westen werd die behoefte alleen maar groter en meerdere van de leerlingen van O Sensei hebben geprobeerd daarin te voorzien door in hun boeken er uitvoerig op in te gaan.
Voor de aikidoka van Shi Zen Ryu is er een exemplaar van de Gids voor Nieuwe Leden verkrijgbaar en voor de aikidoka met iets meer ervaring is er de Gids voor Sempai. In beide gidsen is veel terug te vinden over de regels en de gebruiken in de dojo van Shi Zen Ryu. Maar uiteindelijk komt het er toch op neer dat je leert om aan te voelen wat wel en niet gepast is in de dojo en in je omgang met de leermeesters en de medeleerlingen.
Tom Verhoeven
Dojo cho Aikido dojo Shi Zen Ryu
|
|
De hakama is het traditionele kledingstuk van de samurai. De hakama wordt door beoefenaars van alle klassieke Japanse krijgskunsten zoals bijvoorbeeld Shindo Muso Ryu, Tenshin Shoden Katori Shinto Ryu, Yagyu Shinkage Ryu gedragen en door beoefenaars van moderne Budo als Kendo, Iaido, Kyudo. etc. Ook in Aikido maakt de hakama deel uit van de standaarduitrusting.
Het dragen van de hakama, net als het dragen van zwaarden, was in Japan uitsluitend voorbehouden voor de krijgersklasse. Door het dragen van de hakama geeft de aikidoka symbolisch aan dat hij zich net zo toegewijd zal bekwamen in Budo als de samurai die hem voorgingen.
De hakama wordt gemaakt uit een enkel lap stof dat zodanig gevouwen wordt dat het de samurai precies paste en indien gewenst kon de hakama langer, korter of ruimer gemaakt worden zonder in de stof te knippen of te snijden.
Het dragen van de hakama (keiko bakama) heeft een positieve invloed op de manier van bewegen van de aikidoka. De hakama helpt de aikidoka zijn centrum (seika tanden) bewuster te ervaren, het geeft een gevoel van stabiliteit, van balans en dat maakt dat de aikidoka zelfverzekerder beweegt. Bijkomend voordeel is dat de hakama bijdraagt aan het toch al esthetische imago van Aikido, doordat de hakama meewaaiert met elke beweging van de aikidoka. Hierdoor wordt vooral het circulaire en vloeiende, dynamische karakter van Aikido helder zichtbaar.
O Sensei hechtte een bijzonder waarde aan de hakama – niet alleen omdat de hakama symbool stond voor de traditie en kennis die van generatie op generatie wordt doorgegeven, maar ook vanwege de symboliek van de vouwen in de hakama. De zeven plooien van de hakama symboliseren de zeven kwaliteiten die elke samurai geacht werd na te streven:
Jin - menslievendheid, menselijkheid
Gi - rechtvaardigheid, eergevoel
Rei - hoffelijkheid, juiste etiquette
Chi - wijsheid
Shin - oprechtheid, vertrouwen, geloof
Chu – trouw, loyaliteit
Koh – eerbied voor de ouders
Tom Verhoeven
Dojo cho Aikido dojo Shi Zen Ryu
|
|
Tamura Nobuyoshi werd in 1953 uchi deshi aan de Aikikai Hombu dojo in Tokyo en was een van de favoriete uke van O sensei. Hij is op veel filmmateriaal te zien als uke van O Sensei en ging in 1961met hem mee naar Hawai om hem te assisteren bij het geven van Aikido stages en –demonstraties. In 1964 werd hij door Aikikai Hombu dojo naar Frankrijk gezonden waar hij zich vestigde in Marseille. Op aanwijzing van de Franse overheid ontwikkelde hij een “Nationale Methode” dat in boekvorm verscheen met veel foto’s van de basistechnieken van Aikido. Aanvankelijk gaf hij vooral Aikido lessen in Frankrijk, waar hij een leidende figuur werd in de Federation Francaise d’ Aikido et de Budo. In de loop der jaren gaf hij in steeds meer Europese landen jaarlijkse Aikido stages en bezocht daarnaast regelmatig de Verenigde Staten voor het geven van Aikido stages.
Tamura sensei was de eerste Japanse leermeester in Aikido waar ik les van kreeg. Ik herinner me nog de moeite die ik aanvankelijk had om te begrijpen wat het precies was dat hij probeerde over te brengen. Hij was weinig vormvast – als hij vier keer irimi nage voor deed, kreeg je vier keer een geheel andere variatie te zien. Gedurende enige tijd had ik daarom een grote voorkeur voor de lessen van Yamada sensei – als Yamada sensei technieken voor deed zagen ze er elke keer volkomen identiek uit, door die vormvastheid leerde je als beginnend aikidoka vrij snel hoe de basistechnieken van Aikido er uit hoorden te zien. Tamura sensei leek zich weinig aan te trekken van de juiste vorm van een techniek. Dit leidde geregeld tot discussies onder zijn leerlingen; de een meende dat deze vorm van de techniek de juiste was en een ander meende dat een andere vorm van dezelfde techniek de enige juiste was. Discussies hierover konden zo hoog oplopen dat instructeurs en leerlingen zich afsplitsten van hun dojo of van hun organisatie. Ook ik werd af en toe geconfronteerd met aikidoka die met grote stelligheid wisten te beweren dat de vorm van mijn techniek niet de juiste was. Die stelligheid maakte dat ik soms aan mijn eigen vaardigheid begon te twijfelen en op een dag besloot ik het probleem aan Tamura sensei zelf voor te leggen. Ik liet hem meerdere variaties van shiho nage zien en vroeg hem welke de juiste was. Zijn antwoord verbijsterde me; “mais, pas de probleme – c’est shiho nage, c’est shiho nage et c’est shiho nage”. De variaties die ik hem had laten zien waren niet alleen basistechnieken, maar ook variaties van shiho nage die door meerdere Nederlandse instructeurs betwist werden.
Velen menen dat Tamura sensei les gaf in basistechnieken en in vorm, sommigen hanteren zijn eerste boek “Aikido” nog altijd een handboek met voorbeelden van standaard-technieken die tot in de detail nagedaan horen te worden. Tamura sensei zelf had om die reden een afkeer jegens het boek en het is ook nooit meer herdrukt. Degenen die een op een les van hebben gehad weten dat zijn techniek helemaal afhing van de energie die zijn uke aanbood, met als gevolg dat elke uitvoering van een techniek anders kon ogen en kon aanvoelen. Als je met hem oefende bood hij zichzelf meestal aan als uke - bij ook maar de miniemste fout was hij in staat om je techniek met zachte hand te stoppen of te leiden naar een overname. Het was vooral de zachtheid waarmee hij dat kon die me mateloos intrigeerde. Als geen ander was hij in staat om de ki van uke op te pikken en te leiden.
Over zijn tweede boek leek hij meer tevreden ofschoon ook daar nooit een tweede druk van verscheen, met als gevolg dat inmiddels een nieuwe generatie aikidoka opgegroeid is zonder deze twee boeken van Tamura sensei ooit gezien te hebben
Zijn laatste boek geldt als zijn belangrijkste; Aikido tradition et transmission gaat precies over waar het in de Westerse wijze van Aikido-beoefening nog wel eens aan ontbeert; correct gedrag (reigi) in de dojo volgens de oude samurai traditie en de diepere betekenis er van, de werkelijke boodschap van Aikido en de juiste overdracht van Aikido in de geest van de grondlegger aan de volgende generatie.
Tamura sensei had lange tijd geen eigen dojo en gaf les tijdens door nationale Aikido organisaties georganiseerde Aikido stages. Stages die vaak bezocht werden door honderden deelnemers. Hierdoor was persoonlijke aandacht voor iedereen niet echt mogelijk, je had geluk als je persoonlijk onderricht tijdens deze lessen kreeg. Ander nadeel was dat je geen persoonlijke band met hem kon opbouwen – hij bleef voor de meeste aikidoka, ook al volgde je jaren of zelfs decennialang zijn lessen een sensei op afstand. Toch heeft hij op heel veel aikidoka grote invloed gehad. Ook ik ervaar die invloed nog dagelijks -af en toe als ik een aanwijzing geef aan een van mijn leerlingen dan hoor ik hem weer net als toen dezelfde aanwijzing aan mij geven.
Tamura sensei overleed 9 juli 2010 op 77-jarige leeftijd.
Tamura Nobuyoshi shihan (hachi dan) 2 maart 1933 – 9 juli 2010
Uitgaven:
Aikido, Methode National 1973
Aikido 1984
Aikido, tradition et transmission (vertaling in het Engels en in het Nederlands terug te vinden op het internet).
Tom Verhoeven
Dojo cho Aikido dojo Shi Zen Ryu
|
|
Dai ikkyo is een van de eerste basistechnieken die elke aikidoka leert. In al zijn eenvoud vormt het de basis voor tal van variaties en tal van andere technieken. Het daarom van belang deze katame waza van het begin af aan grondig te bestuderen.
De aanvangspositie
Beide aikidoka staan met dezelfde voet voor. Deze aanvangspositie wordt aangeduid met ai hanmi.
De aanval; shomen uchi
Shomen uchi laat zich vertalen met frontale aanval. De rechte slag is bedoeld als aanval naar het hoofd of gelaat en is in wezen identiek als een rechte neerwaartse slag met een bokken. Aite heft zijn voorste hand op, stapt met zijn voorste voet naar voren en maakt een slag met zijn tegatana.
De verdediging; awase
Shite wacht de aanval niet af, maar probeert het initiatief te nemen door naar voren te bewegen en iets uit te wijken zodat hij zich niet langer op de lijn van de aanval bevind. In dezelfde beweging brengt hij zijn tegatana omhoog om zijn gezicht te beschermen en de aanval van Aite te ontvangen zonder deze te blokkeren (dome).
Deze reactie van Shite wordt bij Shi Zen Ryu regelmatig geoefend met de bokken. Doel van die oefening is dat Aite in een situatie gebracht wordt waarbij hij niet in staat is zijn aanval met de juiste kracht, vaart en timing uit te voeren.
Om dat met succes voor elkaar te krijgen streeft Shite er naar om helemaal op te gaan in de beweging van Aite. We kennen dit principe als “awase”; versmelten.
Shomen uchi dai ikkyo kent als kihon waza (basistechniek) twee varianten; “ omote” en “ura”.
Omote
Shite en Aite staan tegenover elkaar in ai hanmi met ieder rechts voor (migi mae).
In deze uitvoering beweegt Shite voor Aite langs. Door zijn tegatana naar omhoog te bewegen en te voorzien van kokyu ryoku is hij in staat om de onderarm van Aite te pakken zonder te botsen of te blokkeren. Terwijl de rechterhand de pols pakt, pakt de linkerhand de arm onder de elleboog. Shite duwt en draait de arm van Aite nu naar voren en naar beneden terwijl hij met links instapt. De arm van Aite blijft gebogen terwijl hij naar de grond gebracht wordt. Shite stapt diagonaal naar rechts om Aite helemaal naar de grond te leiden. Hij plaatst zijn linkerknie als eerste neer, gevolgd door de rechterknie. De arm van Aite heeft zich inmiddels gestrekt. Shite zit in kiza naast Aite en houdt hem onder controle door de arm tegen de grond te drukken.
Ura
Shite plaatst in dit geval zijn voet naast de voet van Aite en draait zich om terwijl hij de arm van Aite voor zijn centrum houdt en naar de grond brengt. De afronding is identiek aan omote.
Aandachtspunten
Let er op dat de arm van Aite gebogen is en niet uitgestrekt. Een gestrekte arm maakt de techniek minder effectief en er is een groter risico op blessures.
Vermijd het slingeren aan de arm van Aite. Dit is niet alleen onaangenaam voor Aite, het kan ook tot blessures leiden. Het komt de effectiviteit van de techniek ook niet ten goede. Probeer na het vastpakken van de onderarm een combinatie van snijden, duwen en draaien te vinden, forceer de techniek niet en breng Aite in een soepele, vloeiende beweging naar de grond.
Gebruik geen spierkracht. Dwing de techniek niet af. Vermijd de wil om te winnen. Probeer de beweging meer aan te voelen, ga mee met de beweging van de ander en maak gebruik van kokyu ryoku.
Aikido kun je niet leren vanuit een boek of door het bekijken van videobeelden. Toch hoop ik dat deze omschrijving van shomen uchi dai ikkyo je een beetje op weg helpt om deze basistechniek onder de knie te krijgen. Bovenal is het een kwestie van veel en regelmatig oefenen.
Tom Verhoeven
Dojo cho Aikido dojo Shi Zen Ryu
Aanbevolen literatuur:
Best Aikido, The fundamentals. Kisshomaru Ueshiba en Moriteru Ueshiba
Best Aikido 2, The Aikido Master Course, Moriteru Ueshiba
Progressive Aikido, The Essential Elements, Moriteru Ueshiba
|
Om didactische redenen beoefenen beginners Tenchi nage aanvankelijk vanuit gyaku hanmi. In werkelijkheid kan dezelfde techniek ook vanuit ai hanmi uitgevoerd worden.
Omote
In de beginpositie heeft Shite de linkervoet voor (hidari mae). Aite heeft de rechtervoet voor staan. Shite passeert Aite aan diens shikaku door met zijn linker voet naar buiten en naar voren te bewegen. Zijn linkerhand snijdt naar beneden, zijn rechterhand reikt naar boven. Door met zijn rechtervoet naar voren te stappen en zijn heup naar voren te brengen passeert hij aite nog verder en komt bijna achter hem te staan. In deze laatste beweging verliest aite zijn balans en maakt ukemi.
Ura
De beginpositie is gelijk als bij omote. Shite plaatst zijn linkervoet naast de voet van aite en draait op de bal van zijn voorste voet. Na de draai passeert Shite Aite net als bij omote aan de zijde van diens shikaku.
Tenchi nage is een techniek waar de begrippen omote en ura tot enige verwarring kunnen leiden. Als we Tenchi nage vergelijken met bijvoorbeeld Dai Ikkyo dan zien we dat Shite bij omote Aite voorlangs passeert en bij ura Aite juist achterlangs passeert. Bij Tenchi nage passeert Shite zowel bij omote als bij ura aan dezelfde zijde.
Misschien wordt de omschrijving van de techniek duidelijker als we in plaats van omote en ura de begrippen irimi (ingaan) en tenkan (omdraaien) zouden gebruiken?
Tom Verhoeven
Dojo cho Aikido dojo Shi Zen Ryu
|
|
|
|
|
<< Begin < Vorige 1 2 3 4 Volgende > Einde >>
|
|
Pagina 1 van 4 |
